Witamina D3

Zalecenia Konsultanta Krajowego w dziedzinie pediatrii dotyczące profilaktyki krzywicy i osteoporozy

Opracował Zespół Ekspertów w składzie:

dr hab. med. Anna Dobrzańska - Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii

dr hab. med. Witold Lukas - Konsultant Krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej

prof. dr hab. med. Jerzy Socha - Przewodniczący Komisji Żywienia Dzieci i Młodzieży Komitetu Nauki o Żywieniu Człowieka PAN

prof. dr hab. med. Krystyna Wąsowska-Królikowska - Prezes Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego

prof. dr hab. med. Danuta Chlebna-Sokół - Kierownik Kliniki Propedeutyki Pediatrii Instytutu Pediatrii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

prof. dr hab. med. Andrzej Milanowski - Kierownik Kliniki Pediatrii Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie

dr hab. med. Janusz Książyk - Kierownik Kliniki Pediatrii Instytutu "Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka" w Warszawie

dr hab. med. Marta Szymankiewicz - Zastępca Kierownika Kliniki Neonatologii AM w Poznaniu

prof. dr hab. med. Jadwiga Charzewska - Kierownik Zakładu Epidemiologii i Norm Żywienia Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie

dr Justyna Czech-Kowalska - Starszy Asystent Kliniki Patologii Noworodka Instytutu "Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka" w Warszawie

dr Halina Weker - Kierownik Zakładu Żywienia Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie



Do prawidłowego wzrastania i mineralizacji kości należy zapewnić dzieciom i młodzieży spożycie odpowiednich ilości wapnia oraz witaminy D. Powinny one pochodzić z codziennej diety uzupełnianej żywnością wzbogacaną w te składniki, a w razie potrzeby - preparatami farmaceutycznymi.

Ilość wymaganego spożycia wapnia zależy od wieku:
-  0-0,5 roku - 400 mg/24 h
-  0,5-1 roku - 600 mg/24 h
-  1-3 lat - 800-1000 mg/24 h
-  4-9 lat - 800 mg/24 h
- 10-18 lat - 1200 mg/24 h
Dieta dzieci (2.-18. rż.) powinna zawierać więcej mleka i przetworów mlecznych. Należy przy tym wziąć pod uwagę zawartość wapnia w różnych produktach i uwzględnić zasadę urozmaiconej diety.

Należy zapewnić również odpowiednie dzienne spożycie witaminy D.

1. Kobiety ciężarne
- Kobiety ciężarne powinny uzupełniać dietę witaminą D w dawce 400 j.m. wit. D dziennie.
-  Suplementację należy rozpocząć od drugiego trymestru ciąży.

2. Noworodki donoszone
Łączne spożycie witaminy D z diety i preparatów farmaceutycznych powinno wynosić 400 j.m./24 h.
-  Moment rozpoczęcia podawania preparatów witaminy D noworodkowi donoszonemu należy dobierać indywidualnie. Powinien on zależeć od tego, czy matka przyjmowała witaminę D w ostatnim trymestrze ciąży oraz od sposobu żywienia noworodka.
-  Noworodek karmiony piersią, którego matka nie otrzymywała witaminy D w ostatnim trymestrze ciąży, wymaga wcześniejszego rozpoczęcia podawania witaminy D - od pierwszych dni życia w dawce 400 j.m. wit. D/24 h. Jeżeli natomiast matka przyjmowała witaminę D w ostatnim trymestrze ciąży, witaminę tę należy podawać dziecku od 3. tygodnia życia.
-  Noworodki karmione mlekiem modyfikowanym, spożywające (na dobę) wystarczającą objętość mleka do zapewnienia dobowego zapotrzebowania na witaminę D, nie wymagają dodatkowej suplementacji tej witaminy.
- Przy karmieniu mieszanym lekarz ustala dawkę indywidualnie, obliczając zawartość witaminy D w podawanym mleku modyfikowanym.

3. Niemowlęta
-  Niemowlętom karmionym piersią należy podawać witaminę D w dawce 400 j.m./24 h niezależnie od tego, czy matka karmiąca przyjmuje preparaty zawierające tę witaminę.
-  Niemowlęta karmione mlekiem modyfikowanym nie wymagają dodatkowego podawania witaminy D, o ile ilość spożytego mleka pokrywa w całości dobowe zapotrzebowanie.
Uwaga! Mieszanki mleczne początkowe zawierają 40-60 j.m. witaminy D w 100 ml. Mieszanki mlecze następne zawierają od 56-76 j.m. wit. D w 100 ml. Pokarm kobiecy zawiera 1,5-8 j.m. wit. D w 100 ml.

4. Dzieci 1.-18. roku życia
-  Dzieci 1.-18. roku życia wymagają dodatkowej podaży witaminy D w dawce 400 j.m./24 h, pochodzącej z żywności wzbogacanej tą witaminą lub preparatów farmaceutycznych.
-  Działanie witaminy D jest skuteczne pod warunkiem stosowania urozmaiconej diety, zawierającej odpowiednie ilości wapnia, oraz przestrzegania zasady aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu.

Uwaga! Zespół Ekspertów, który przygotował zalecenia, zwraca uwagę, że nie ma żadnych podstaw do zmiany zalecanego dawkowania witaminy D jedynie na podstawie stwierdzenia izolowanych objawów, takich jak nieprawidłowa wielkość ciemienia, opóźnione ząbkowanie, opóźnione pojawiania się jąder kostnienia głowy kości udowej czy nadmierne pocenie się dziecka! W razie wątpliwości diagnostycznych należy w takich przypadkach oznaczyć podstawowe parametry gospodarki wapniowo-fosforanowej oraz stężenie witaminy D (25OH-D3).

Stwierdzenie rozmiękania potylicy u dziecka otrzymującego witaminę D profilatycznie w zalecanej dawce nie upoważnia do rozpoznania niedoboru witaminy D i wymaga wykonania badań diagnostycznych. Rozmiękanie potylicy może wskazywać na nadmiar fosforanów, zdarza się również u zdrowych, szybko rosnących niemowląt.